ULAK-CSIRT

İnternet ve kullanımı, daha doğrusu doğru kullanımının belirlenmesi genelde sorun teşkil etmektedir. Bu  sorunları aşmak için karşılıklı bazı sözleşmeler yapılmakta ve bu sözleşmelere uygun olarak kullanıcı politikaları geliştirilmektedir. Tabii buradaki Politik Süreç politikacıların hazırladığı bir süreç değildir. Yalnız politikacıların ve dolayısı ile yöneticilerin etkileri belirtleyicidir. Bu etkiler bizlere kanun ve yönetmelikler ile ulaşmaktadır. Zaten politika metinlerinin genel kaideleri de bu kanunlara uygun olarak hazırlanmaktadır.

Son zamanlarda çıkan 5651 numaralı yasa ve ilgili yönetmeliklerde benzer bir etkiyi göstermiştir. Güvenlik sektörü için önemli açılımlar/yenilikler sağlayacağına inandığım bu yasa ile daha önce hazırlanan kullanıcı politikaları yasal bir zemin kazanmıştır. Bu yasa ile ilgili görüşlerimizi farklı bir yazıya bırakarak politik süreç nasıl işlemeli, İnternet kullanımında eğitimin ve bilgilendirmenin önemine değinelim.

Akademik kuruluşlarda genelde sağduyuya sahip ve eğitimli insanların bulunduğu bir gerçektir. Bu hareketle yapılan bazı sorumsuzlukların bilgisizlikten ileri geldiği düşünülebilir. Mesela işletim sistemine virus bulaşması bunlardan biridir. Virusler bizlere gerçek yaşamda da zarar verir. Bu zararlarından dolayı insanlar virus bulaşmasın diye gerekli önlemleri alırlar. Devlette bu çeşit zararlı virüslerin yayılmasını engellemek için çeşitli aktiviteler yapar. Verem savaş gibi. Sanal dünyada da virüsün zararlı olduğunu bu konuda müzdarip olanlar bilirler. Başına benzer bir olay gelenlerin sakındığı bu durumun daha büyük olanları maddi zarara neden olanlarıdır. Hele bir de akademik çalışmaları virüs nedeni ile yok olanları düşününce herkes virüs için tedbir almaktadır. Bu tedbirleri arttırmanın en güzel yöntemi gerekli politikaları hazırlamak ve hazırlanan bu politikalara uymaktır. Genelde bu politikalar uzun uğraşlar sonucu oluşturulmakta ve deneyimleri yansıtmaktadır.

Aynı örnekten devam etmek gerekirse virüs yayılımını önlemek için işletim sistemi yamalarını yapmak, virüs koruma uygulamaları kullanmak, ihtiyacın olmayan uygulamalara bulaşmamak, yasal olmayan uygulamaları (satın almadığımız) kullanmamak, güvenilir kaynaklardan bilgi almak, virüs bulaşmayan işletim sistemlerine yönelmek, gibi önlemler alınabilir. Çeşitli konularda politikalar üretmek mümkündür. Ağa bağlanma politikaları en kolay bulunanlarındandır (bkz http://csirt.metu.edu.tr).

Bu politikaları genel politikalardan kendimize uyarlayıp kullanıma sunabiliriz. Bu politikaların en önemli kısırlığı ise insanlara duyurulmasıdır. Özellikle kullanıcı yoğunluğunun bulunduğu yerlerde bu daha zordur. Kendimize göre uyarladığımız politikaların nedenlerini kullanıcılarımıza anlatmamız gerekmektedir. Nedenlerini anlatamadığımız kuralların eğer yasal veya idari yaptırımı olmazsa politika metni işe yaramayacaktır.

Buna en iyi örnek P2P uygulamalarıdır. Tüm kullanıcılarımız P2P yazılımlarını kullanarak birşeyler paylaşmak istemektedir. Böyle güzel bir amaç genelde kötü sonuçlara neden olmaktadır. P2P kullanan kullanıcılarımızın büyük bir çoğunluğu virüsler, malware vb. sorunlarla uğraşmaktadır. Kullanıcılarımızı bilinçlendirdikçe bu tür yazılımlar amacına uygun bir şekilde kullanılacaktır.

Başa dönersek; kullanıcılarımızın eğitimli insanlar olduğu varsayımı çok iyimser olduğu kadar da önemli bir varsayımdır. Üniversitelerde çalışan, okuyan personel genelde bu işlerin para ile yapıldığını düşünemiyorlar. İnsanlara bu işlerin para ile yapıldığını ve bu paranın onlardan geldiğini söylemek başlangıç olmalıdır. Personel, cihaz, yer, elektrik, su vs. hepsi parayla alınabilmekte ve son olarak da İnternet bağlantısı için de para ödendiğini duymak insanları bazı şeylerden vargeçirmektedir. Her gördüğü dosyayı indirme huyundan vazgeçirmektedir.

Daha sonra insanlara bilgi alabilecekleri yerler gösterilmelidir. Yani çeşitli sorunlarına veya bu sorunlardan önce ne gibi sorunlarla karşılaşabileceğine dair bilgi verilmelidir. Bu da tekrar insanları bilgilendirme gerekliliğidir.

Yasal düzenlemeler, özellikle son çıkan yasal düzenlemeler de öğretilmesi gereken konuların başındadır. Burada önemli bir kavramın altını çizmek gerekmektedir. Suç vardır, sanal suçta bir suçtur. Kullanıcılarımız bunu yanlış anlamaktadırlar. Karşılıklı, yüzyüze konuştuğumuz birine yalan söylemek ayıpsa, bazen suç ise; sanal ortamda da suçtur. Sanal ortamda hırsızlığın suç olduğuda aşikardır. Ahlaki ve İslami değerler sanal alemde yok olmamaktadır ve yok olmamalıdır. İnsanlara bunu hatırlatmak önemli bir yer tutmaktadır.

5651 numaralı kanun ile takip altına alınmaya çalışılan 8 adet suç zaten yasalara göre suçtur. TCK’ya göre suç teşkil eden birşeyin sanal ortamda suç olmadığını düşünmenin yanlışlığını bildirmek gereklidir. Ahlaki bazı değerler bozulmuş olsada sanal ortamda da bunlara dikkat etme gerekliliği insanlara hatırlatılmalıdır. Bu hatırlatmanın en kolay yolu bunları Politika metinlerine açık bir şekilde eklenmesi ile olmalıdır.

Normal kullanıcıların kendilerini korumalarını, kolay bir şekilde bu işlemleri yapmalarını beklemek çok iyimser bir davranıştır. Bazı bilgisayar mühendislerinin de bu konularda zorlandığını düşünürsek, insanlara yol göstermek, teknik olarak onlara kolaylık sağlamak  yararlı olacaktır. Mesela; genelde pekçok web sayfasında karşımıza çıkabilecek uygunsuz, müstehcen fotografları engellemenin çok kolay bir yöntemi olduğunu gösterdiğim arkadaşlarım çok memnun kalmışlardı. Daha rahat İnternet’i kullandıklarını belirtmişlerdi. Aynı şekilde gereksiz e-postalardan kurtulmakta insanları memnun etmektedir.

Kullanıcılarımıza sanal dünya ile gerçek dünyanın aynı olduğunu göstermek pek çok sorunu engelleyecektir. Bilinçli şekilde, daha doğrusu sorumsuzca, yapılanları azaltıcaktır.

Yapılan tüm uygulamaların kullanıcılar için yapıldığını bilmek ve bunları kullanıcılarımıza aktarmak, sonuçta oluşan bilgi toplumu ile özellikle akademik camiamızda FARKINDALIK oluşturmak elimizdedir. Kullanıcılarımızı önemsediğimizi göstermek onların şevklerini arttıracaktır. Kullanıcılarımızın bilinçli davranışları bizlerinde çalışma azmini arttıracaktır. Yaptığımız çalışmaların güzel sonuçları bizlere motivasyon sağlıyacaktır.

Son olarak yeni çıkan yasa ile olan sorumluluklar kişilere dağıtılmıştır. Bu sorumlulukları biz IT çalışanları da kişilere dağıtmak mecburiyetindeyiz. Bunu yapmanın en kolay yöntemi oluşturulan politika metinlerini, sözleşmelere çevirip son kullanıcıya dağıtmakdır. Bunların parasal sonuçlarını ise mümkün olduğu kadar, yasalar çerçevesinde en aza indirgemektir. Bu konuda da yukarıda anlattığımız gibi insanlardaki bilinç düzeyinin arttırılması ve sanal dünyayı gerçek dünyaya yaklaştırılması ile sağlanması önemlidir. Bu şekilde insanlarda oluşturulacak farkındalık bizlerin ve kullanıcılarımızın hayatını kolaylaştıracaktır.

Yazımın başında da belirttiğim gibi yasal konularda da konu ele alınmalı ve kullanıcılarımız bilinçlendirilmelidir. Burada belirtilen konular iyi niyet esasında oluşturulmaktadır. Kötü niyetli insanların hakkından ise kolluk kuvvetleri gelecektir.